مقدمه
بسته شدن تنگه هرمز، یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی جهان، میتواند اثرات گستردهای بر اقتصاد جهانی و بهویژه کشورهای غربی داشته باشد. یکی از مهمترین پیامدهای این اقدام، انقباض سیاستهای پولی در کشورهای غربی است. چارت ارائهشده در زیر، برآورد حرکت نرخهای بازار ۲۵ نقطهای را در سال ۲۰۲۶ برای بانکهای مرکزی بزرگ مانند فدرال رزرو، بانک انگلستان، بانک مرکزی اروپا و بانک ژاپن نشان میدهد. این حرکتها، که در همه موارد به افزایش نرخها (مانند بانک انگلستان و بانک ژاپن) و یا دستکم کاهش شتاب افت نرخ بهره از دید فعالان بازار منجر شدهاند، میتوانند نشانهای از واکنش بانکهای مرکزی به فشارهای اقتصادی ناشی از اختلال در زنجیره تأمین انرژی باشند.
تأثیر بر سیاستهای پولی غربی
تنگه هرمز، به عنوان یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز، نقش کلیدی در تأمین انرژی کشورهای غربی ایفا میکند. بسته شدن این تنگه میتواند منجر به افزایش قیمتهای انرژی و در نتیجه، افزایش تورم در اقتصادهای غربی شود. بانکهای مرکزی برای کنترل تورم، معمولاً به سمت سیاستهای پولی انقباضی حرکت میکنند؛ یعنی افزایش نرخ بهره برای کاهش تقاضا و کنترل فشارهای تورمی.
در چارت، مشاهده میشود که مسیر نرخ های بهره بانک انگلستان و بانک ژاپن در آوریل ۲۰۲۶ نسبت به فوریه همان سال از دید بازیگران صعودی شده است. این افزایش میتواند نشانهای از واکنش به فشارهای تورمی ناشی از اختلال در تأمین انرژی باشد. از سوی دیگر، فدرال رزرو و بانک مرکزی اروپا در فوریه ۲۰۲۶ کاهش نرخها را تجربه کردهاند، که ممکن است نشاندهنده تلاش برای تحریک رشد اقتصادی در شرایطی باشد که فشارهای تورمی هنوز قابل کنترل هستند. با این حال، در صورت تداوم بحران انرژی، انتظار میرود که این بانکها نیز به سمت سیاستهای انقباضیتر حرکت کنند خصوصاً بانک مرکزی اروپا که به نظر می رسد به سرعت به سمت افزایش نرخ های بهره حرکت می کند.
فشار بر اقتصاد و مصرف
سیاستهای پولی انقباضی، اگرچه میتوانند تورم را کنترل کنند، اما فشار زیادی بر اقتصاد و مصرف وارد میآورند. افزایش نرخ بهره منجر به گرانی وامها و اعتبار میشود، که به نوبه خود میتواند سرمایهگذاری و مصرف را کاهش دهد. این امر میتواند رشد اقتصادی را کند کرده و حتی منجر به رکود شود. برای مثال، در صورت تداوم بحران انرژی و افزایش نرخها، مصرفکنندگان و کسبوکارها با هزینههای بالاتر روبرو خواهند شد، که میتواند به کاهش تقاضا و در نتیجه، کاهش تولید و اشتغال منجر شود.
اهرم سیاسی برای ایران
بسته شدن تنگه هرمز میتواند به عنوان اهرم سیاسی قدرتمندی برای ایران در دستیابی به اهداف خود در جنگ یا مذاکرات بینالمللی عمل کند. ایران با کنترل این گذرگاه استراتژیک، میتواند فشار اقتصادی زیادی بر کشورهای غربی وارد کند و آنها را وادار به امتناع از اقدامات خصمانه یا پذیرش شرایط ایران در مذاکرات کند. برای مثال، در صورت تداوم بحران، کشورهای غربی ممکن است مجبور شوند تا تحریمها را کاهش دهند یا در مذاکرات هستهای یا سایر مسائل ژئوپلیتیکی، امتیازات بیشتری به ایران بدهند.
علاوه بر این، ایران میتواند از این موقعیت برای تقویت روابط خود با کشورهای غیرغربی مانند چین و روسیه استفاده کند. این کشورها، که کمتر به انرژی خاورمیانه وابسته هستند، میتوانند به عنوان شرکای استراتژیک ایران در برابر فشارهای غربی عمل کنند.
نتیجهگیری
بسته شدن تنگه هرمز میتواند اثرات عمیقی بر اقتصاد جهانی و بهویژه کشورهای غربی داشته باشد. یکی از مهمترین این اثرات، انقباض سیاستهای پولی است که میتواند منجر به فشار بر اقتصاد و مصرف در کشورهای غربی شود. این فشارها، به نوبه خود، میتوانند به عنوان اهرم سیاسی برای ایران در دستیابی به اهداف خود در جنگ یا مذاکرات بینالمللی عمل کنند. حکومت ایران تلاش دارد با استفاده هوشمندانه از این اهرم، موقعیت خود را در صحنه بینالمللی تقویت کرده و منافع خود را تأمین کند.
نظر شما چیست؟